Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε
19.04.2014

Σαρακατσανικα προβατα

Η Ελλαδα δεν εχει λαβει μεχρι σημερα το παραμικρο μετρο για την προστασια του ζωικου και φυτικου της πλουτου, με αποτελεσμα ελληνικα ζωα και φυτα να τεινουν να εξαφανιστουν. Ενα ειδος που αργοπεθαινει, ειναι και το σαρακατσανικο προβατο του νομου Ροδοπης

Ο Τασος Καζακος με τα
σαρακατσανικα προβατα του

 

 

Η Ελληνικη οικονομια και τα σαρακατσανικα προβατα του Τασου Καζακου

 

του Εμμανουηλ Σαριδη

 

Η Ελλαδα δεν ειναι φτωχη, οπως λενε πολλοι. Φτωχοι εινε οι Ελληνες. Τω πνευματι. Που αφηνουν να χανετε οτι καλο εχει αυτος ο τοπος, προτιμωντας το «γυαλιστερο» εισαγομενο. Πως αλλιως να εξηγησει κανεις την απογνωση του Τασου Καζακου, που λεει οτι εμεινε ο μονος τσομπανος στην Ροδοπη, που κραταει την ρατσα «σαρακατσανικο προβατο» και οτι αν δεν ηταν η προσηλωση του στην παραδοση και η αγαπη του στον τοπο και στο ζωο, η ρατσα αυτη θα ειχε ηδη εξαφανιστει.

 

Αυτα απο την εφημεριδα "Χρονος" της Κομοτηνης, που ειναι, παρεμπιπτωντος, η μονη ελληνικη εφημεριδα, που μπορω να διαβασω χωρις να μου ανακατευτουν τ’αντερα απ' τα δηλητηρια, τις προπαγανδες της δεκαρας και τις καθε ειδους βλακειες που δημοσιευουν οι περισσοτερες αθηναικες εφημεριδες. Και που με βαλαν σε σκεψεις, για το ποσο ανοργανωτο ειναι το ελληνικο κρατος, παραδειγματος χαριν σε σχεση με την Γερμανια, οπου ζω εδω και 47 χρονια (βρε πως περναν τα χρονια!), οπου βλεπεις να γινεται αυτο που δεν γινεται στην Ελλαδα: Η προστασια και καθιερωση επωνυμων προιοντων (Brand) κατα τον τοπο παραγωγης τους, οπως το λεγομενο Reinheitsgesetz για τις μπυρες (με το οποιο παραγονται εδω σχεδον ολες οι γερμανικες μπυρες), τα σκυλια Rottweiler, η Deutsche Dogge η το γνωστο Schäferhund. Το ιδιο με τα αλογα (Trakehner, Wallach), τα κρασια, τα τυρια, τις αθλητικες φανελιτσες. Πασιγνωστα εινε  επισης τα αλογα Lippizaner της Σλοβενιας, ο σκυλος Bernhardiner, εκεινιος με το μπουκαλι κονιακ κατω απ’ το λαιμο του που τρεχει να σωσει χαμενιους στην παγωνια, οι γατες απο την Περσια, η τουρκικη Ανγκορα, το Mufflon της Σαρδινιας η το γνωστο προβατο Merino.

 

Κι’ εμεις; Ποιο απο τα δικα μας ντοπια ζωα ειναι γνωστα στο εξωτερικο; Το μονο που βρηκα ψαχνοντας στο google ηταν το κρι-κρι της Κρητης, κι’ αυτο με το ζορι, κανα δυο καταχωρησεις σε αντιθεση με τις εκατονταδες καταχωρημενες σελιδες για τα παραπανω αναφερθεντα ζωα του εξωτερικου. Ειναι να τραβας τα μαλλια σου. Πως ειναι δυνατον, ενα συγχρονο κρατος, που ξοδευει δισεκατομμυρια, Ευρω βεβαια, για οπλα, που κατα την παραδοση τους εινε ηδη ξεπερασμενης τεχνολογιας, για τουρλου-τουρλου φιεστες, παρατες και θεατρικα καραγκιοζιλικια η για την πληρωμη των εθνοπατερων μας, που το μονο που κανουν ειναι να περνουν τον καιρο τους αλληλοφαγωνομενοι και εξαπατωντας τον κοσμο με καθε ειδους υποσχεσεις; Πως αυτο το οργανωτικο σχημα, που θελει να λεγεται οργανομενο κρατος, να μην μεριμνα για το βιος του, για το θαυμασιο φυτικο και ζωικο του βασιλειο και για το αλλο εμψυχο δυναμικο που διαθετει, αφηνοντας το στην τυχη του και φυσικα στην  σιγουρη εξαφανιση; Τι κανουν τελος παντων τα διαφορα υπουργεια, οι αλλοι, μαλλον τυποις ιδρυθεντες και λειτουργουντες, οργανισμοι, οι οικονομικοι και αλλοι ακολουθοι σε πρεσβειες και προξενεια του εξωτερικου; Τιποτε, απολυτως τιποτε.

 

 

Παραδειγμα ελληνικης υπηρεσιας και λειτουργιας των στελεχων της. Το 1996 εκανα ενα ρεπορταζ για την ελληνικη συμμετοχη στην «πρασινη εβδομαδα» του Βερολινου, την μεγαλυτερη εκθεση αγροτικων προιοντων του κοσμου, το οποιο προοριζονταν για την ελληνο-γερμανικη εκπομπη ‘Καλημερα-TV» (που εκανα για δεκα χρονια, μεχρι που την σταματησα το 1998, διοτι κανεις δεν γυρισε να με κυταξει). Πηγα λοιπον στο ελληνικο περιπτερο που συμμετειχε στην εκθεση και μεταξυ αλλων ζητησα απο την αντιπροσωπο του τοτε Οργανισμου Προωθησεως Ελληνικων Εξαγωγων, δηλωνοντας βεβαια την δημοσιογραφικη μου ιδιοτητα, να μου πει, τι κανει ο οργανισμος αυτος για την προωθηση των ελληνικων εξαγωγων. Και η κυρια αυτη, αραγμενει σε μια βαθεια πολυθρονα σε ιδιαιτερο διαρυθμισμενο γραφειο, μου απαντησε, οτι αυτη δεν ξερει τιποτε, διοτι την στειλανε εδω για να αντιπροσωπευσει τον οργανισμο της! Μια νοοτροπια, που η κυρια αυτη εχει κοινη με τους αλλους αντιπροσωπους του ελληνικου κρατους, οι ιδιες ικανοτητες η μαλλον ανικανοτητες, η ιδια δραστηριοτητα που αναπτυσουν ολοι εκεινοι, που στελεχωνουν τις διαφορες υπηρεσιες παρα τις πρεσβειες και τα ελληνικα προξενεια και οι οποιοι, θεωρητικα βεβαια, μεριμνουν για την προωθηση των ελληνικων εξαγωγων. Περι αλλων τυρβαζοντες, διοτι ιδεα δεν εχουν για το αντικειμενο της δουλειας τους (δουλεια; Για ονομα του Θεου, ποια δουλεια. Καρεκλα, τσιγαρο, τσαμπουκας και κουμπομενοι μεχρι επανω, οταν πας να τους ρωρησεις κατι, κι’ ας εισαι και δημοσιογραφος, μελος του Verband Deutscher Journalisten, οπως εγω. Αν βεβαια ημουν γερμανος δημοσιογραφος, θα παιρναν αμεσως εκεινο το φιλικο, γλοιωδες και δουλικο υφος βγαζοντας συγχρονως απ’ το συρταρι τους το κομπολοι, για να δειζουν απο που εινε η καταγωγη τους). Και το μονο που λειτουργει καλα, εινε οι αναφορες που καπου-καπου στελνουν στην κεντρικη υπηρεσια του οργανισμου τους, περιγραφοντας το τι εκαναν - την ωρα που δεν εκαναν τιποτε.

 

Και ομως τα ελληνικα προιοντα που θα μπορουσαν να εχουν μια πολυ καλυτερη τοποθετηση στην ξενη αγορα υπαρχουν. Και φωναζουν, ζητουν απο μονα τους καποιον που να ενδιαφερθει για την προωθηση τους. Ομως εν τη ερημω, διοτι που να βρεθουν εκεινοι οι ικανοι Ελληνες, που ειναι καποιο σχεδιο προωθησεως των εξαγωγων, συντεταγμενο απο ειδημονες και γνωστες των ξενων αγορων και οχι απο ρηχους καθηγηταδες και πραγματογνωμονες, που γεμιζουν σελιδες με εξωπραγματικα πραγματα που ξεσηκωσαν απο καποιο ξενο εγχειριδιο η με την βοηθεια ξενων "εμπειρογνωμονων"; Που εινε τα ελληνικα επωνυμα προιοντα στις ξενες αγορες; Το ελαιολαδο, η φετα, οι ελιες, τα διαφορα βοτανα, το ελληνικο αλατι, σμαραγδια που θα μπορουσαν να μοσχοπουληθουν με την καταλληλη διαφημιστικη καμπανια και με δραστηριους ανθρωπους, που ξερουν το αντικειμενο της δουλειας τους; Αντι να βρισκονται στα ραφια καποιων ελληνικων μικρομαγαζων, απ’ οπου τα αγοραζουμε παλι εμεις οι Ελληνες του εξωτερικου; Η μας τα εχουν υποκλεψει καποιοι αλλοι ποιο πονηροι οπως οι Ιταλοι, που πουλαν το ελληνικο λαδι σαν ιταλικο, η οι Γερμανοι, που παραγουν την φετα μενα σωρο παραλλαγες και σε δεκαδες γερμανικα εργοστασια; Ενω εμεις το μονο που μαθαμε, ειναι να εξαπατουμε το ελληνικο κρατος, δηλαδη τον εαυτο μας. Η  να πουλαμε το λαδι χυμα στους Ιταλους και να συνεργαζομαστε με τους Γεμανους για την φετα. Ακομη και τα ελληνικα κρασια θα ηταν εδω αγνωστα αν δεν τα πιναμε εμεις οι ιδιοι. Οργανωση προωθησης εξαγωγων; Μηδεν. Υποστηριξη του ντοπιου ελληνικου προιοντων με επωνυμια προελευσεως; Μηδεν. Μονο σαματας περι εξαγωγων γινεται, γι’αυτο και η ψαλλιδα στο ισοζυγιο εισαγωγων-εξαγωγων θα ανοιγει απο χρονο σε χρονο περισσοτερο.

 

Ας επιστρεψουμε ομως στα σαρακατσανικα προβατα. Που αν δεν τα διατηρουσε ο Τασος Καζακος απο την Ροδοπη θα ειχαν προ πολλου εξαφανιστει, δινοντας την θεση τους στα μοντερνα γαλακτερα. Μια τραγελαφικη υποθεση, που δειχνει την γυμνια του ελληνικου κρατους, την ανικανοτητα και αγνοια των κυβερνουντων και την παντελη ελλειψη μιας πολιτικης προστασιας ελληνικων ζωων και φυτων, που αν ζουσαν η ευδοκιμουσαν σε μια δυτικοευρωπαικη χωρα θα προστατευονταν με χιλιους δυο τροπους και θα πουλιοντουσαν σε αστρονομικες τιμες. Ενω τα ακομη υπαρχοντα ειδη, τα ελληνικα αγρια αλογα, τα γαιδουρια, τα μουλαρια, τα βοτανα, τεινουν να εξαφανιστουν. Μαθαμε να καλλιεργουμε βαμβακια που καταστρεφουν το υπεδαφος, μεταβαλλουν σταθερα τη χωρα σε ερημο Σαχαρα και προκαλουν ασθενειες στους αγροτες. Αντι να στραφουμε στο δικο μας πραμα, που ειναι μοναδικο στον κοσμο, να το περιποιηθουμε, να το καλλιεργησουμε και να το πουλησουμε σε υψηλες τιμες σαν προιον εν ανεπαρκεια. Δυστυχως ομως οι εκαστοτε κυβερνουντες ουδεποτε σκεφθηκαν να χαραξει μια τετοιου ειδους εθνικη πολιτικη, προτιμωντας να δωροδοκουν τους αγροτες με καθε ειδους ενισχυσεις για βαμβακια και αλλα τετοια προιοντα που παραγει ο πασα εις, κανοντας τους ετσι τεμπεληδες, ραθυμους και επιρρεπεις σε τετοιου ειδους ψηφοθηρικα μπαξισια, κι' αειντε μετα να τους αλλαξεις. Συντρεχουν ομως πολλοι λογοι, γιατι θαπρεπε να καλλιεργουντε και να προστατευονται σαν κορη οφθαλμου τα ελληνικα ειδη, αντι να υποστηριζονται τα εισαγομενα ξενα, κι' ας εινε αυτα φθηνοτερα. Και γραφοντας τις αραδες αυτες θυμηθηκα την κατασταση που βρηκα σε επισκεψεις μου στην Βορεια Ελλαδα το 70 και 80, οπου γυρολογοι με τα αυτοκινητα τους παιρναν απ' τις χωριατισσες τα παλια τους μπακιρια και τις δινανε για ανταλλαγμα πλαστικα οικιακα σκευη.

 

Ας δωσουμε ομως τωρα τον λογο στην Μελαχροινή Μαρτίδου, αναδημοσιευοντας την συνεντευξη που πηρε απο τον τσομπανο Τασο Καζακο, που επιμενει ακομη ελληνικα. Η δημοσιευση απο τον "Χρονο" της Κομοτηνης της 10.05.2007

 

Τα τελευταία αυθεντικά σαρακατσάνικα πρόβατα στη Ν. Σάντα
Ρατσα που διατηρειται με προσπαθεια, τα τελευταία αυθεντικά σαρακατσάνικα πρόβατα στη Ν. Σάντα


Νοιώθει συναισθηματικά το βάρος της ευθύνης, αφού είναι ο μοναδικός κτηνοτρόφος σε όλη την Ροδόπη ο Τάσος Καζάκος που εκτρέφει το χαρακτηρισμένο «σαρακατσάνικο πρόβατο», μια ράτσα που θα είχε χαθεί αν ο ίδιος δεν φύλαγε ως κόρη οφθαλμού τα ζώα που κληρονόμησε από τον πατέρα του, που και αυτός τα είχε από τον παππού του. Τον συναντήσαμε στα βοσκοτόπια ακολουθώντας το δρομολόγιό του, όπου μιλά, σφυρίζει τα ζωντανά και αυτά τον ακολουθούν τυφλά.
 

Ο ίδιος είναι δεμένος μαζί τους, προσέχει να βρίσκονται στην σκιά, να δροσίζονται από το ποτάμι και να επιστρέφουν σώα και αβλαβή στο μαντρί. Πατέρας δύο παιδιών έχει επιστρατεύσει και την σύζυγό του σ΄ αυτή την προσπάθεια που είναι απαιτητική, ενώ ουσιαστικά δεν δίνει χαρές από τις αποδόσεις των επιδοτήσεων που αργούν πολύ ναρθούν.


«Αυτά τα ζώα τα είχε ο παππούς μου, ο πατέρας μου και μετά παρέμειναν σε μένα. Τα έχω μία ζωή χωρίς ν’ αλλάξω καθόλου την ράτσα. Παρέμεινα στην περιοχή επειδή το μέρος είναι δικό μας είναι και ορεινό, γι’ αυτό και δεν κάναμε βελτίωση στα ζώα αυτά και παρέμεινε η ίδια ράτσα που είχαμε από παλιά.


Ποια είναι η διαφορά του σαρακατσάνικου πρόβατου από το κανονικό, το βελτιωμένο;


Η διαφορά είναι μεγάλη, γιατί δεν μπορεί να έχει την απόδοση που έχουν τα βελτιωμένα, γιατί αυτά υστερούν, έχουν όμως άλλα προσόντα. Στα βελτιωμένα αν έχεις 100 πρόβατα, θα σου βγουν τα 80 δίδυμα, ή 60 δίδυμα, σε αυτά θα έχεις ένα 10% ποσοστό. Και στο γάλα μετά, τα βελτιωμένα φτάνουν στο ένα κιλό, αυτά πιάνουν μισό κιλό. Δηλαδή απόδοση δεν έχουν, αλλά είναι πιο σκληρά πρόβατα. Τα μέρη τα δικά μας εδώ ευνοούν αυτή την ράτσα.


Σκεφθήκατε ποτέ να πάτε στα βελτιωμένα, να βγάλετε μεγαλύτερη παραγωγή;

Όχι, πώς να τα αλλάξω τώρα; Δεν μπορώ τώρα, είναι δύσκολο, γιατί πρέπει να τα σφάξω αυτά. Σε ποιον να τα πουλήσω; Όλοι θέλουν τα βελτιωμένα. Φυσικά από το 1980 και μετά, όπως μπήκαν οι επιδοτήσεις, κανονικά θα έπρεπε τώρα να παίρνουν παραπάνω επιδοτήσεις οι παραγωγοί για να κρατήσουμε την ράτσα αυτή. Διαφορετικά πρέπει να τα σφάξω και να μπω σε καινούρια ζώα, στα βελτιωμένα.


Η επιδότηση που παίρνετε επαρκεί, είναι ικανοποιητική;


Όχι, δεν είναι. Η επιδότηση θα έπρεπε να είναι πιο αυξημένη, γιατί αν πιάσεις ένα που παίρνει 5 ή 6 τόνους γάλα και ο άλλος δίνει 15 τόνους, στα 240 πρόβατα που έχω εγώ, ο άλλος βγάζει 350 αρνιά και εγώ βγάζω 200 αρνιά, σκεφτείτε τι διαφορά υπάρχει. Απλά τα προτιμούν και πάντα παίρνω την καλύτερη τιμή.


Για ποιο λόγο; Έχουν νοστιμότερο, καλύτερο κρέας;


Ναι. Ζητιούνται αυτά τα πρόβατα αλλά δεν είναι η διαφορά μεγάλη να πεις ότι θα έρθει ο έμπορος, γιατί σε πιέζει, σου λέει τι θα τα κάνεις; Δεν θα τα δώσεις; Θα τα δώσεις, οπότε γιατί να σε πληρώσει παραπάνω;


Αυτό το πρόβατο γιατί το λέμε σαρακατσάνικο;


Γιατί το είχαν μια ζωή οι Σαρακατσάνοι αυτό το πρόβατο. Είναι παράδοση. Ο παππούς μαζί με τον πατέρα μου έφυγαν και πήγαν στην Τουρκία. Από την Τουρκία στην Βουλγαρία, από την Βουλγαρία ήρθαν εδώ όταν έκλεισαν τα σύνορα το 1929 με την Βουλγαρία και είχαν μία ζωή αυτή την ράτσα. Γιατί αυτοί πήγαιναν συνέχεια καραβάνια και αναγκάστηκαν να έχουν αυτή την ράτσα και επειδή είναι μαλλιαρά τα πρόβατα, δηλαδή δεν είχαν μαντριά και τέτοια για να ξεγεννάνε μέσα στα μαντριά. Τον χειμώνα έπεφταν χιόνια, και άντεχαν τις συνθήκες αυτά τα πρόβατα γι’ αυτό τα κράτησαν .
Ο κ. Τάσος Καζάκος θυμάται ότι η περιοχή είχε 25.000 μικρά ζώα πριν χρόνια και τώρα έφτασε στα 5000 πρόβατα. Τα βοσκοτόπια έχουν γεμίσει από γελάδια. Δεν υπάρχει χώρος για τα μικρά ζώα.


Λύκοι υπάρχουν, κινδυνεύουν τα ζωντανά σας;


Βεβαίως και υπάρχουν λύκοι. Τον χειμώνα μπήκε λύκος μέσα στο μαντρί, προλάβαμε αλλά είχε σφάξει 10-15 κομμάτια. Κατέβηκαν δίπλα στο μαντρί. Είναι αυτοί οι λύκοι που αφήνουν οι οικολόγοι, γιατί ορισμένους λύκους που έχουν σκοτώσει βρήκαν μενταγιόν στον λαιμό με πομπό. Οι παλιοί οι λύκοι όταν φωνάζαμε εξαφανίζονταν. Αυτοί σήμερα έρχονται και σε κοιτάζουν και δεν δίνουν σημασία. Δεν φεύγουν, δεν φοβούνται γιατί έχουν μάθει με τους ανθρώπους. Τους φέρνουν με κούτες και τους αφήνουν στο βουνό και προκαλούν μεγάλες ζημιές. Αν χάσεις ζώα, στα ρήμαξε. Αν δεν είναι το μαντρί γερό το βράδυ, μπορεί μέσα σε ένα βράδυ να σου καταστρέψει όλο το κοπάδι.


Οι επιδοτήσεις αργούν πάρα πολύ;


Ναι αργούν πολύ και δεν είναι ικανοποιητικές για το πρόβατο αυτό το σαρακατσάνικο.


Άρα δεν συστήνετε σε νέους ανθρώπους να επιμείνουν σε αυτό το είδος;


Εγώ τον γιο μου και του είπα «φύγε από εδώ» κι έγινε στρατιωτικός. Ξέρει το ρεπό του, την άδειά του μπορεί να ρυθμίσει την ζωή του. Εγώ ούτε Σαββατοκύριακο ξέρω, ούτε μπάνιο στην θάλασσα, ούτε θερινές διακοπές, ούτε τίποτα.
Δεν συνιστώ σε κανένα να κάνει αυτή την δουλειά. Αυτά τα πρόβατα είναι πολύ ευαίσθητα στον ήλιο, θέλουν τον ίσκιο τους, θέλουν την ώρα τους να πάνε στο νερό. Αν δεν είχα την ευθύνη της παράδοσης από πατέρα μου σε μένα, δεν θα τα κρατούσα»...
Στο πλευρό του συζύγου της είναι και η κυρά Τασούλα, που καθαρίζει το μαντρί και βοηθά όσο γίνεται με την παρουσία της. Εκείνη θα αξιοποιήσει το γάλα, θα πήξει τυρί για τις ανάγκες της οικογένειας, θα ζυμώσει ψωμί κρατώντας τις παραδόσεις, θα πρωτοστατεί στο νοικοκυριό και το σπίτι της που θέλει να αστράφτει από καθαριότητα, θα επιμεληθεί τον λαχανόκηπο που παράγει όλα τα ζαρζαβατικά, αλλά και πατάτες, αρακά, κουκιά, τα πάντα.


Μελαχροινή Μαρτίδου

 

Quelle: «Ο ΧΡΟΝΟΣ» Καθημερινή Εφημερίδα της Κομοτηνής, 10.05.2007 

 


10.05.07
 von Εμμανουηλ Σαριδης

Drucken        Hoch